Jego  twórczość opiera się na perfekcyjnym warsztacie rysunkowo-malarskim i przenikliwej obserwacji natury. Tematyka jego sztuki skupiona jest na środowisku wiejskim. Często podkreślał  rdzenną "polskość" i ukraińską rodzimość, ukazywał specyfikę kraju, z którym był emocjonalnie związany i którego obraz na trwałe zachował w swej pamięci. Nastrojowe, liryczne pejzaże ożywione niekiedy motywem dzikiego ptactwa zachwycają swoją prostotą i głębią  do dzisiaj. W realistycznych, nastrojowych pejzażach z wielką wrażliwością odtwarzał koloryt przyrody. Jak każdy wielki człowiek Józef Chełmoński nie mógł pozostać człowiekiem cichym i mało rozpoznawalnym.